Niezwykłe odkrycie na Dolnym Śląsku! Otworzono kapsułę czasu z dokumentami sprzed 169 lat [ZDJĘCIA]

Kapsuła czasu ukryta w kościele. Niezwykłe odkrycie podczas remontu

Niecodziennego odkrycia dokonano podczas prac remontowych dawnego kościoła cmentarnego pw. św. Mikołaja w Ząbkowicach Śląskich.

W sygnaturce świątyni znajdowała się miedziana tuba, która skrywała dokumenty pochodzące z XIX i początku XX wieku.

Znalezisko odkryto w połowie października 2026 roku. Następnie, 23 października, w siedzibie Starostwa Powiatowego w Ząbkowicach Śląskich odbyły się jego komisyjne oględziny.

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Archiwum Państwowego we Wrocławiu, służb konserwatorskich oraz starostwa.

Po otwarciu kapsuły okazało się, że wewnątrz zachowało się sześć historycznych dokumentów.

Co znaleziono w kapsule czasu? Dokumenty z 1857 i 1904 roku

Jak przekazało Archiwum Państwowe we Wrocławiu, w miedzianej tubie znajdowały się trzy dokumenty z czerwca 1857 roku oraz trzy kolejne, sporządzone w 1904 roku.

Materiały zawierają informacje dotyczące historii kościoła św. Mikołaja oraz dziejów miasta w pierwszej połowie XIX wieku.

Odkrycie ma szczególną wartość historyczną ze względu na wydarzenia, do których doszło niedługo po umieszczeniu najstarszych dokumentów w świątyni.

Nie opublikowano jeszcze pełnego opracowania ani tłumaczenia wszystkich odnalezionych materiałów. Ich szczegółowa treść będzie mogła zostać lepiej poznana po przeprowadzeniu odpowiednich prac konserwatorskich i archiwalnych.

Wielki pożar w 1858 roku. Dlaczego znalezisko jest tak ważne?

W kwietniu 1858 roku Ząbkowice Śląskie, znane wówczas jako Frankenstein, zostały dotknięte katastrofalnym pożarem.

Ogień strawił około 130 domów oraz ratusz, w którym znajdowało się miejskie archiwum.

Wraz z budynkiem zniszczeniu uległa część dokumentacji dotyczącej wcześniejszych dziejów miasta.

Najstarsze dokumenty odnalezione w kapsule czasu zostały umieszczone w kościele zaledwie rok przed tym wydarzeniem.

To sprawia, że znalezisko jest szczególnie interesujące dla historyków zajmujących się XIX-wiecznym Dolnym Śląskiem.

Dokumenty mogą uzupełnić wiedzę o historii lokalnej świątyni i miasta z okresu poprzedzającego wielki pożar.

Historyczne dokumenty trafią do Kamieńca Ząbkowickiego

Istotną informacją jest również miejsce, do którego zostaną przekazane odnalezione materiały.

Archiwum Państwowe zapowiedziało, że po przeprowadzeniu niezbędnych zabiegów konserwatorskich dokumenty zostaną włączone do zespołu archiwalnego pod nazwą „Akta miasta Ząbkowic Śląskich (Magistrat Frankenstein)”.

Zbiór ten jest przechowywany w Oddziale Archiwum Państwowego w Kamieńcu Ząbkowickim.

W oględzinach kapsuły uczestniczył między innymi dr Bartosz Grygorcewicz, starszy kustosz z kamienieckiego oddziału archiwum.

Archiwum Państwowe we Wrocławiu reprezentował także Ryszard Bacmaga, kierownik Oddziału IV zabezpieczenia zasobu archiwalnego.

W pracach uczestniczyli również dr Kamil Pawłowski i Bartosz Gazdecki z Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Wałbrzychu oraz Monika Tant reprezentująca Starostwo Powiatowe w Ząbkowicach Śląskich.

Dolnośląskie zabytki wciąż kryją historyczne tajemnice

Kapsuły czasu umieszczane w wieżach i innych elementach zabytkowych budowli stanowią wyjątkowe świadectwa minionych epok.

Ich zawartość często pozwala poznać okoliczności dawnych remontów, historię miejscowości oraz informacje, które nie zachowały się w innych źródłach.

Podobne odkrycie miało miejsce w październiku 2023 roku w Doboszowicach, również na terenie powiatu ząbkowickiego.

Wówczas podczas remontu kościoła znaleziono kapsułę zawierającą między innymi dokument z 1918 roku, kartki żywnościowe z czasów I wojny światowej oraz monety pochodzące z różnych okresów historycznych.

Najnowsze odkrycie w Ząbkowicach Śląskich pokazuje, że także współczesne remonty zabytkowych świątyń mogą prowadzić do odnalezienia cennych źródeł wiedzy o historii regionu.

Sześć dokumentów ukrytych w kościele św. Mikołaja przetrwało ponad sto lat. Teraz, po przeprowadzeniu konserwacji, staną się częścią zbiorów Archiwum Państwowego w Kamieńcu Ząbkowickim.

Źródła: Archiwum Państwowe we Wrocławiu – komunikat „Cenne znalezisko w Ząbkowicach Śląskich” z 3 listopada 2026 roku; Archiwum Państwowe we Wrocławiu – informacja o odkryciu kapsuły czasu w Doboszowicach z 20 października 2023 roku.

Fotografie: Bartosz Grygorcewicz / Archiwum Państwowe we Wrocławiu